Paratoner Nedir ve Mucidi Kimdir?

15.10.2019

Paratoner, yıldırımsavar anlamına gelmektedir. Özellikle yüksek katlı yapıların tepesine kurularak, binanın ve içerisindeki canlıların ‘’yıldırımlardan’’ korunmasını amaçlayan bu alet; 1700’lü yıllarda Amerikalı bilim adamı Benjamin Franklin tarafından keşfedilmiştir. ‘’Paratoner nedir ve mucidi kimdir?’’ şeklinde birçok soru sorulmakta, özellikle de mucidi ve keşif yılı hakkında kesin bir sonuca varılamamaktadır.

 

1752 yılında Franklin tarafından yapılan deneylerle önemli adımlar atılmış ve 1782 yılında ABD’nin tek bir kentinde bile 400 evde paratonerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu açıklamalar paratoner nedir ve mucidi kimdir? şeklinde gelen soruların direkt ve kesin cevaplarıdır. Kısaca değil de bilimsel açıdan paratonerin ne olduğunu ve çalışma şeklini anlatmak gerekirse de şu şekilde ifade edebiliriz: Paratoner, havadaki yüksek elektrik akımını/yükünü kendi üzerine çekerek toprağa ulaştırmayı amaçlayan ve bu yolla fazla yükün emilmesini sağlayan bir alettir. Toprağa bağlı bir şekilde kurulumu yapılan paratonerlerin, ana yapısını demir oluşturmaktadır. Bu demir çubuklar, topraklama sistemi sayesinde gelen yıldırımı etkisiz hale getirerek oluşacak tüm sorunları sıfıra indirgemektedir. Genellikle tüm gökdelenlerin tepelerinde bu cihazları görmek mümkündür.

Paratonerler, bulutların ve şimşeklerin duruma göre 4 farklı gruba ayrılmaktadır. Bunlar sırasıyla; negatif inişli, pozitif inişli, negatif çıkışlı ve pozitif çıkışlı şeklindedir. Kendi içerisinde 4 farklı gruba ayrılsa da, genellikle kullanılan ‘’negatif inişli’’ paratonerdir. Nedeni ise, yıldırım darbelerinin neredeyse %90’ının bu şekilde gelmesinden kaynaklıdır.

Paratonerin asıl amacının yanı sıra bir de çalışma prensibi söz konusudur. Nasıl ki amacı yıldırımı üzerine çekip toprağa iletmek şeklindeyse, çalışma prensibi ise bunun tam tersini göstermektedir. Yıldırımı düşmeden yakalayıp, onu engelleme ve yok etme görevini üstlenmektedir.

Etiketler