TOPRAKLAMA SİSTEMİ

TOPRAKLAMA

Elektrik tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir elektrot yardımı ile, toprakla iletken bir şekilde birleştirilmesine TOPRAKLAMA denilmektedir.

Elektrik sistemlerinin devamlılığı ve insan hayatını güvenceye almak için elektrik sistemlerinde, gerilim altındaki kısımlar yalıtılırlar.

Toprağa karşı yalıtımda, çeşitli sebeplerle, her zaman bozulma ve delinme şeklinde hata meydana gelmesi kaçınılmazdır.

Topraklama, meydana gelebilecek bu çeşit bir hata durumunda, insan hayatını güvenceye almak maksadıyla uygulanacak işlemlerden biridir.

 

TOPRAKLAMANIN AMACI

A- Topraklanacak cihaz veya bölüm ile referans toprak (topraklanan nesnenin elektrodundan oldukça uzak, en az 20 m.,bir toprak yüzeyi) arasındaki direncin (toprak elektrodu geçiş direnci, yayılma direnci) olabildiğince küçük olmasını sağlamak.

 

B- Cihazların, bina aksamının ve benzeri elemanların aralarında, işletme esnasında potansiyel farkı meydan gelmemesini temin etmek.

 

TOPRAKLAMANIN AMACA GÖRE SINIFLANDIRILMASI

 

Koruma topraklaması ,elektriğin kullanıldığı bir tesis de, elektrik tesisatının aktif devre elemanlarının dışında kalan bütün iletken kısımlarının Topraklama iletkeni olarak adlandırılan izoleli veya izolesiz kablolarla, tesisin üzerine inşa edildiği toprak zemine gömülmüş  Topraklama elektrodu  adını verdiğimiz iletken malzemelerin meydana getirdiği bir yapıya bağlanmasıdır.

 

Koruma topraklaması, alçak gerilim tesislerinde temas gerilimine karşı koruma yöntemlerinden biridir.

Yüksek gerilim tesislerinde ise temas gerilimine karşı korumada kullanılacak tek yöntemdir.

Baştada belirtildiği gibi işletme araçlarının aktif olmayan bölümleri, uygun şekilde toprak içine tesis edilmiş olan bir topraaklama düzenine iletken bir şekilde bağlanarak koruma topraklaması elde edilir.

Burada uygulanan yöntem ile, hata halinde, insan vücudu üzerinden geçecek akımı olduğunca küçük tutmak ve bu arada devredeki koruma cihazlarının çalışmasını sağlayarak arızalı kısmın, hızla devre dışı olmasını sağlamaktır.

 

İşletme topraklaması adından da anlaşılacağı gibi işletme ile ilgili bir topraklamadır.Enerji dağıtımında yüksek gerilimi (YG veya OG) yi  kullanılacak şekilde Alçak gerilime çeviren trafoların sekonder kısmında ki nötr noktasının topraklanmasıdır. Nötr topraklaması da denir.İşletme topraklaması da  Yıldız noktası doğrudan veya direnç üzerinden topraklanmış olarak 2 şekilde yapılabilir Direnç omik, endüktif veya kapasitif olabilir.

 

İşletme topraklaması, alçak gerilim şebekelerinde, transformatörlerin sıfır noktalarının, doğru akım tesislerinde bir kutbun veya orta iletkenin topraklanması ile yapılır. Böylece sistemde, toprağa karşı oluşacak gerilimin belirli değerleri aşmamasına çalışılır.

Orta ve yüksek gerilim şebekelerinde işletme topraklaması ülkelerin yönetmeliklerine göre değişmektedir. Ülkemizde Orta gerilim şebekeleri direnç üzerinden topraklanmaktadır. Yüksek gerilim şebekelerinin ise direkt olarak topraklanması yoluna gidilmektedir.

 

 

Fonksiyon topraklaması elektrik tesisinde  istenen bir fonksiyonun yerine gelmesi için yapılan bir topraklamadır.İletişim tesisleri bu uygulama için iyi örnektir. Haberleşme tekniğinde haberleşme yayıncılığın bir devreside topraktır. Toprak burada işletme cihazlarının akımlarının taşındığı bir devre elemanıdır.Burada aklıma gelen bir projeyi aktarırsam Denizli de kurulan bir radyo verici anteninin topraklaması 6 derece aralıklı 60 ad 100m uzunluğunda bakır şeritlerin anteni merkez kabul edecek şekilde ışınsal olarak toprağa serilmesi ile oluşturulmuştu.

Ek olarak fonksiyon topraklaması için yıldırımlık tesisatları topraklaması , statik topraklama , zayıf akım cihaz topraklamaları da söylenebilir.USA standartlarında bunların yanında özellikle koruma topraklaması  yapıldığı tesisde ki frekansa göre alçak ve yüksek frekans topraklaması olarak tanımlanırken bu uygulamalardan ilkini  ülkemizde yıldız veya kollu topraklama olarak yapılan uygulamaya benzetebiliriz. USA da bu uygulamaya Tek nokta topraklaması da denir.