ÖZGÜL DİRENÇ ÖLÇÜMÜ

TOPRAK ÖZGÜL DİRENÇ ÖLÇÜMÜ

0Aralık 2003 tarihli Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği'nin 10/c-5.i.1 maddesi projelere başlamadan önce toprak özdirencinin belirlenmesini şart koşmuştur. Ayrıca taslak halindeki Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği'nde de yıldırım tesislerinin tasarım aşamasında toprak özdirencinin ölçümü önerilmektedir.Toprak özdirenç ölçümünde Wenner, Schlumberger, dipol-dipol, tek elektrot-dipol, yarım Wenner ve yarım Schlumberger gibi çeşitli klasik yöntemleri kullanmak mümkündür. Yukarıda adı geçen tüm geleneksel yöntemler, 4 adet ölçüm kazığının bir doğru boyunca değişik aralıklarla toprağa çakılması ile uygulanırlar.Küçük aralıklarla yapılan ölçümlerde özel geliştirilmiş ölçüm cihazlarından yararlanılırken, büyük aralıklarla yapılan ölçümlerde ise voltmetre-ampermetre yöntemi kullanılır. 

Elektrik Özdirenç

Elektrik yöntemlerde yeryüzünde toprağa çakılan iki paslanmaz metal-çelik elektrod aracılığı ile yer içine elektrik akımı gönderilir. Yeryüzündeki diğer iki noktada yerleştirilen iki elektrod yardımı ile de yer içinde oluşan gerilim farkı ölçülür. Aşağıdaki şekilde akım elektrodlarından uygulanan akım çizgileri dağılımı ve bunun sonucu oluşan elektriksel gerilim (elektriksel potansiyel) çizgilerinin dağılımı görülmektedir.

TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ ÖLÇÜMÜNDE WENNER METODU

Alınan ölçüler elektrod aralığının (AB/2) fonksiyonudur. Akım elektrodları (A ve B) aralığının arttırılması yerin daha derin kesimlerine elektrik akımının gönderilmesini sağlayacaktır (alttaki şekile bakınız). Böylelikle yapılan ölçümler yerin daha derin kesimlerine ait görünür özdirenç( ra ) bilgilerini ortaya koyar. Elektrod aralığı arttırıldığında yüksek akım yoğunluğu gerekir.

Toprak özgül direnci ölçüm çalışmalarında asıl olan akım ve gerilim elektrod aralıklarının sürekli olarak arttırılmasıdır. Bu nedenle arazi çalışmalarında elektrodlar sık sık yer değiştirip yeniden toprağa yerleştirilir. 

Avantajları:

Eşit elektrod aralığı nedeni ile K dizilim katsayısı kolaylıkla hesaplanır.

a)Ölçüm duyarlılığına daha az gereksinim duyulur.

b)Veri doğrudan değerlendirilebilir.

 

ÖZGÜL  DİRENÇ  DEĞERLERİ

Toprak Cinsi

Toprak Özgül Direnci  ρE (Ω.m)

Bataklık

5-40

Çamur, kil, humus

20-200

Kum

200-2500

Çakıl

2000-3000

Havanın etkisiyle dağılmış taş

Çoğunlukla < l000

Kumtaşı

2000-3000

Granit

>50.000

Morenin (Buzultaş)

>30.000